Παρασκευή, 26 Αυγούστου 2016

Η σημασία στην Ασία



Σήμερις θα κάμουμε Θρησκευτικά. Και Καλλιτεχνικά. Θα παραδώσουμε και λίγο Ιστορία. Πτηνό έχει ως γνωστόν, μεγάλο εξπερτίζ στο θεμάτικ τουρλουμπούκι -που έρχονται στιγμές που απορώ κι εγώ ο ίδιος, πώς βγάζεις άκρη με τα όσα σου αραδιάζω. Μεγάλο ρισπέκτ στον αναγνώστα.



Βρισκόμαστε στη Σιγκαπούρη. Και συγκεκριμένα στο Μουσείο Ασιατικών Πολιτισμών. Δεν βγήκε τυχαία ο μίστερ Μιγιάγκι για να σε προϋπαντήσει!   



Εντάξει, δεν σε αδικώ που είσαι επιφυλακτικός. Εντελώς μεταξύ μας, είναι λιγουλάκι κόντρα η τέχνη της Ασίας και επειδής ανήκομεν σε άλλο κάλτσουραλ μπλοκ, δεν την καταλαβαίνουμε καθόλου εύκολα ως αναφορά και ως αισθητικό πρότυπο. Και στο κάτω-κάτω της γραφής, πόσους Βούδες να ιδείς επιτέλους στο οκλαδόν, στο όρθιο και στο ξαπλωτό; Από ένα σημείο και μετά, έρχεσαι και γκώνεις ο φιλότεχνος, παρά τις αρχικές αγαθές σου προθέσεις!



Όπως τα πάντα στη Σιγκαπούρη, έτσι κι αυτό το Μουσείο είναι υποδειγματικά στημένο και εξαιρετικά θελκτικό. Τα εκθέματα αναδεικνύονται με τις πιο σύγχρονες μουσειακές πρακτικές, το ιντεράκτιβ σε ακολουθεί κατά πόδας (με οθόνες, επεξηγηματικές εφαρμογές, παιχνίδια για τα παιδιά και ό,τι άλλο σκαρφιστείς) και -χωρίς να το πολυκαταλάβεις- η επίσκεψή σου εδώ μετατρέπεται γρήγορα σε ευχάριστη μαθησιακή εμπειρία.


Στις πρώτες αίθουσες του μουσείου, φιλοξενείται ένας ανεκτίμητος θησαυρός αντικειμένων που ανελκύστηκε απ' το βυθό της θάλασσας. Πρόκειται για τα εμπορεύματα που βρέθηκαν σε ναυάγιο πλοίου του 9ου αιώνα που έκαμε τη διαδρομή μεταξύ των δύο βασικών αγορών της Ασίας εκείνης της περιόδου: της Κίνας που διοικείτο από τη δυναστεία των Τανγκ και του Χαλιφάτου των Αββασιδών στη σημερινή Περσία. Θες ο άστατος καιρός, θες το κακό κάρμα του καπετάνιου, θες που χάσαμε τον προσανατολισμό μας και αντί της πορείας προς τον Περσικό, βρεθήκαμε να πηγαίνουμε στο κουτουρού, το πλοίο βυθίστηκε ανοιχτά της Ιάβας.


Το μεγαλύτερο μέρος του εμπορεύματος έφθασε άθικτο ως τις μέρες μας. Μικροαντικείμενα καθημερινής χρήσης, σκεύη φαγητού και διακοσμητικά, φανερώνουν πως ήδη από τα τότες, το Μέιντ ιν Τσάινα είχε αλώσει τις διεθνείς αγορές. Τα ευρήματα έχουν τοποθετηθεί εδώ σε γυάλινες βάσεις ασύμμετρου ύψους, δημιουργώντας ένα πολύ φαντεζί κύμα.



Κι αν οι Άραβες είχαν από νωρίς ανακαλύψει τις αγορές της Άπω Ανατολής και επικοινωνούσαν εμπορικώς μαζί τους μέσω του Δρόμου του Μεταξιού, δεν φαντάζεσαι τί συνέβη όταν ξύπνησαν και οι Δυτικοί από τον μεσαιωνικό επαρχιωτισμό τους: έπαθαν μία τρέλα με τα προϊόντα της Ασίας και επιδώθηκαν σε αχαλίνωτο σόπινγκ.



Όταν οι πρώτες πορσελάνες έφθασαν στην Ευρώπη τον 14ο αιώνα, θεωρήθηκαν θαύματα της τεχνικής! Τα ντελικάτα βάζα με τις όμορφες εξώτικ διακοσμήσεις τους ήταν ιδιαιτέρως ανθεκτικά και εντελώς πυρίμαχα -καμία σχέση με τα ευρωπαϊκά κεραμικά που θρυμματίζονταν με το παραμικρό. Αν είχες δε παιδιά σπίτι, δεν έμενε κολυμπιθρόξυλο.



Τους επόμενους αιώνες, το εμπόριο με τις ασιατικές αγορές (και κυρίως την Κίνα) εντάθηκε. Και επεκταθήκαμε στις βεντάλιες, τις κοσμηματοθήκες, τα περίτεχνα κουτιά.



Αλλά και τα μικροέπιπλα. Τραπεζάκια, καρέκλες, σεκρεκέρ, παραβάν. Με ξυλόγλυπτες βάσεις, επενδύσεις από ελεφαντόδοντο και φιλντισένια τελειώματα. Και σε πληροφορώ ότι οι Κινέζοι ανταποκρίνονταν πλήρως στις αλλαγές των προτιμήσεων των Ευρωπαίων καταναλωτών. Ήσουν εσύ μία Γαλλίδα πριγκιποπούλα, ήθελες να επιπλώσεις ένα παλέ στο Περπινιάν και ήθελες σκρίνιο στο μπορδοβυσσινί για να ταιριάζει με τις κουρτίνες σου; Νόου πρόμπλεμ! Ήσουν ένας Φλαμανδός κόμης και ήθελες σερβίτσιο με εικονογραφήσεις από σκηνές κυνηγιού γιατί την έβρισκες να τρως το χοιρομέρι πάνω στην εικόνα σφαγιασμένης μπεκάτσας; Νόου πρόμπλεμ άιδερ! Προσαρμόζαμε την παραγωγή στα νέα τρεντς της ευρωπαϊκής πλουτοκρατίας.
 

Το μουσείο διαθέτει μία ευρεία γκάμα από αντικείμενα για να μπορέσεις να σχηματίσεις μία ευκρινή εικόνα της Ασιατικής τεχνουργίας. Όπως ας πούμε, αυτές οι υπέροχες κούκλες, που διαθέτουν τη δική τους γκαρνταρόμπα και κάμουν τη Μπάρμπι να σκάσει από τη ζήλεια της.



Ή αυτή η σουπιέρα-γουρουνοκεφαλή -που καλείς τη συμπεθέρα σε τραπέζι, ανοίγεις την κεφάλα της γουρούνας και της σερβίρεις με νόημα το γκασπάτσο.



Ή αυτά τα πριμιτίφ σκεύη από τη Σουμάτρα και την Ιάβα. Με το αριστερό, να σου τείνει ξεδιάντροπα το χερούλι του. Όχι, το σημειώνω για να μην έρχεται τώρα η Ιάβα να μας το παίζει παρθένα νήσος! 


Όμως το πιο σπουδαίο τμήμα της μόνιμης συλλογής είναι η θρησκευτική τέχνη. Και είναι πράγματι τόσο ενδιαφέροντα και καλαίσθητα τα όσα εκτείθενται εδώ, που ακόμα κι αν είσαι αδαής ή μη εξοικειωμένος, αποκτάς μία αρκετά ολοκληρωμένη εικόνα της ασιατικής τέχνης.



Θαυμάζοντας για παράδειγμα έργα, όπως αυτός ο πέτρινος Βούδας του 6ου αιώνα από την Κίνα. Με το υπέροχο χαμόγελο, το γαλήνιο βλέμμα, τα κατσαρά μαλλάκια και τους επιμήκεις λοβούς των αυτιών -όλα χαρακτηριστικά της λεγόμενης γλυπτικής Gupta που μας ήρθε από την Ινδία.


Ή ετούτη την στολισμένη καλλονή. Που ουχί μόνον φοράει την Άρτα και τα Γιάννενα (ή την Γκουαντσού και την Μπέιτζίνγκ, όπως λέμε εδώ στας Άπω Ανατολάς), αλλά διαθέτει και μία ανάλαφρη κίνηση στον κορμό και τους γοφούς, διότι προφανώς βρίσκεται σε πάρτι, γκαλά ή ρεβεγιόν.


Σε πιο σοβαρό και μετρημένο, σου έχουμε ετούτον τον Βούδα του 3ου ή 4ου αιώνα σε τεχνοτροπία Gandhara, η οποία διαμορφώθηκε στην περιοχή του σημερινού Πακιστάν και Αφγανιστάν με έντονες τις επιρροές της ελληνορωμαϊκής τέχνης. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου και το πιο μυώδες σώμα παραπέμπουν σε Απολλώνιες μορφές (στο σημείο αυτό, μπορείς να αισθανθείς και εθνικά υπερήφανος), ενώ η στάση του λωτού παραπέμπει στο σπιριτσουάλιτι της Βουδιστικής πίστης. Και ναι, αυτό γύρω από το κεφάλι του είναι κάτι σαν φωτοστέφανο.


Ιδίας τεχνοτροπίας είναι και ετούτος ο Σιντάρτα Γκαουτάμα. Πάλι σε πιάνουμε αδιάβαστο στα Θρησκευτικά; Τόσα χρόνια στο σχολείο τί μάθαινες θάθελα νάξερα (μην απαντήσεις, ξεύρω: τα άμφια του ιερέα και το πάτερ ημών σε επαναλαμβανόμενα σέσιονς!). Ο Σιντάρτα Γκαουτάμα ήταν ένας πλούσιος πρίγκιπας που γεννήθηκε στην περιοχή του Νεπάλ και θεωρείται ως ο υπέρτατος Βούδας. Σύμφωνα με την αφήγηση, σε ηλικία τριάντα ετών ταξίδεψε μακριά από την πατρίδα του και ανακάλυψε την πνευματικότητα (όταν στα λέω εγώ να ταξιδεύεις, με λες περίεργο!), συναντώντας διαδοχικά έναν γέρο, έναν άρρωστο, έναν νεκρό την ώρα που μεταφερόταν για αποτέφρωση και έναν ασκητή. Η επαφή με τους τρεις πρώτους, τον έκαμε να αντιληφθεί τη φθαρτότητα και το επώδυνο της ύπαρξης, ενώ η συνάντηση με τον τελευταίο, τον βοήθησε να συνειδητοποιήσει ότι η προσκόλληση με υλικά αντικείμενα δεν έχει κανένα νόημα. Που να με συγχωρείς και χωρίς καμία πρόθεση να κριτικάρω τον Σιντάρτα, αυτά μπορείς να τα συνειδητοποιήσεις και σήμερα, συναντώντας έναν Έλληνα φορολογούμενο, τον Έλληνα πρωθυπουργό και μερικούς ψηφοφόρους. Όπως ο Σιντάρτα, θα θέλεις κι εσύ να εγκαταλείψεις τα εγκόσμια και να αφοσιωθείς στο σπιρίτσουαλιζμ.


Αυτό το περίτεχνο πάνελ, εικονίζει μία άλλη στιγμή του ιστορικού Βούδα, όταν κατήλθε από τον Παράδεισο των Τριάντα Θεών (το τριάντα μην το πάρεις τοις μετρητοίς, διότι σύμφωνα με την Ινδουιστική και Βουδιστική παράδοση, οι θεοί είναι πολλοί περισσότεροι), όπου είχε πάει για να διδάξει το νόμο στη μητέρα του. Για να κάμω τις αντίστοιχες αναγωγές, αυτό δεν θα μπορούσε επ'ουδενί να συμβεί αν ο Βούδας ήταν Έλληνας, διότι απλούστατα η μαμά γνωρίζει εξ ορισμού καλύτερα το νόμο (μη σου πω, πως είναι η ίδια ο νόμος και βάλε επιτέλους το ζακετάκι σου, γιατί κάνει ρεύμα στους ουρανούς και θα μου κρυώσεις).


Αυτό είναι ένα γλυπτό από τερακότα που παριστάνει τα διάφορα πρόσωπα του Ινδουιστικού θεού Σίβα. Ο Σίβα υποτίθεται πως είχε πέντε πρόσωπα: το κεντρικό συμβολίζει τη Γη, το δεξί πούναι πιο μοβόρικο συμβολίζει τη φωτιά, το αριστερό είναι η Ούμα, η θηλυκή πλευρά του Σίβα (κι εσύ που νόμιζες πως ο πρώτος μετροσέξουαλ ήταν ο Ντέιβιντ Μπέκαμ!) και συμβολίζει το νερό, ενώ το τέταρτο συμβολίζει τον άνεμο. Το πέμπτο είναι αθέατο οπότε σου αφήνουμε το περιθώριο να αυτοσχεδιάσεις στους συμβολισμούς.


Από τα πλέον αγαπημένα μου είναι αυτό το χαριτωμένο σύμπλεγμα θεοτήτων από πωρόλιθο που προέρχεται από τη Βορειοδυτική Ινδία του 2ου αιώνα μ.Χ. Πρόκειται για πνεύματα της φύσης και της γονιμότητας, που χορεύουν με πολύ αλέγκρα διάθεση. Τις λες και σουρλουλούδες.


Ένα από τα σημαντικότερα εκθέματα είναι αυτή η μεγάλη κεφαλή του 4ου αιώνα, από τερακότα. Καλά το κατάλαβες πως η τεχνοτροπία και εδώ είναι Gandhara, καθώς τα Ασιατικά πρότυπα επικοινωνούν με τις αρχαιοελληνικές επιδράσεις. Αν εστιάσεις στα μάγουλα και τη μύτη, μπορείς να διακρίνεις έναν κούρο.


Κι είναι αυτή η συνειδητοποίηση της συνέχειας και της σύνδεσης των πολιτισμών που ξαφνικά σου κλείνει το μάτι και σε συγκινεί. Με έναν τρόπο απρόσμενο.


Αυτό είναι ένα μπρούτζινο αγαλματίδιο του 10ου αιώνα από την Κίνα και αποτελεί μία συνήθη απεικόνιση της φιλευσπλαχνίας του Βούδα (που εδώ λαμβάνει και γυναικεία μορφή). Τα εικοσιτέσσερα χέρια συμβολίζουν την προσπάθεια του Βούδα να φθάσει άπαντες και να τους προσφέρει τη βοήθεια και την έγνοια του. Όμορφη σκέψη.


Τώρα θα αναρωτηθείς τί είναι ετούτο. Μα είναι προφανές: ένα μπουράκ! Σύμφωνα με την ισλαμική παράδοση, το μπουράκ είναι κατά το ήμισυ μουλάρι, κατά το ήμισυ γάιδαρος και διαθέτει φτερά. Ένα τέτοιο μπουράκ φέρεται πως ίππευσε ο Μωάμεθ κατά το περίφημο νυχτερινό του ταξίδι, που έμεινε γνωστό ως Mir'aj. Το συγκεκριμένο προέρχεται από τις Φιλιππίνες που παρότι όπως γνωρίζεις είναι χώρα όπου κυριαρχεί ο Καθολικισμός, πάντα υπάρχει χώρος για ένα μπουράκ!


Να σου συστήσω τη Σαρασουάτι. Είναι Ινδουιστική θεότητα της γνώσης, της μουσικής, των τεχνών και της μάθησης.


Προσωπικώς πολύ την εσυμπαθώ και θάθελα να την έχω φίλη μου.


Να και ο Τζίνα Παρσβανάθα. Θεός κι αυτός την Ινδουιστικής μυθολογίας. Με υπερφυσικές δυνάμεις, αλλά όχι ιδιαίτερα προικισμένος αν με καταλαβαίνεις -τις ξεύρεις άλλωστε τις σχετικές έρευνες με τις χαμηλές επιδόσεις των Ινδών, δεν χρειάζεται να υπεισέλθω.


Ναι, το μουσείο είναι ανεξάντλητο. Χρόνο νάχεις και διάθεση! Για μία βουτιά στους μύθους και τις ιστορίες των μυθολογιών και των θρησκειών που εδώ και αιώνες αποτελούν την πίστη, την έμπνευση και την καθοδήγηση εκατομμυρίων ανθρώπων σε ολάκερη την Ασία.


Και θ'ανακαλύψεις άκρως ενδιαφέρουσες πτυχές ενός κόσμου που δεν παύει να σε εκπλήσσει με την ποικιλομορφία του, αλλά και με τις κοινές του αναφορές. Στα σίγουρα, θα ιδείς με μάτι κριτικό τις δοξασίες και τις απεικονίσεις των θεοτήτων, θεωρώντας τες απλοϊκές (πράγματι είναι!). Αλλά ίσως -λέγω ίσως- σε βοηθήσει αυτή η παρατήρηση να συνειδητοποιήσεις και την απλοϊκότητα του δικού μας αφηγήματος. Και να καταλάβεις ότι ο άνθρωπος απανταχού της γης κοπίασε πολύ ανά τους αιώνες και φανατίστηκε και ταλαιπωρήθηκε για να επενδύσει με διάφορες σύνθετες ιστορίες και με εγωιστικές διεκδικήσεις της "απόλυτης αλήθειας", το πιο απλό πράγμα του κόσμου: τη σημασία τού να είσαι καλός άνθρωπος. Με συνείδηση του εαυτού σου και προσφορά προς τους άλλους. Τα υπόλοιπα είναι κατ'εμέ περιττά.


Σε αφήνω με τον πολυαγαπημένο μου Γκανέσα. Που λατρεύεται με πάθος ακόμα και σήμερα, στην ευρύτερη περιοχή την Ινδίας, του Νεπάλ και της Σρι Λάνκας. Και είναι θεός των τεχνών και των επιστημών. Της διανόησης και της μνήμης. Του ξεκινήματος και της άρσης των εμποδίων. Σ'έναν κόσμο σκοτεινό και μπερδεμένο, ακόμα κι αν έχεις όλες τις αρετές του Γκανέσα, παραμένει δύσκολο. Ν'αποδείξεις πως δεν είσαι ελέφαντας. Αξίζει όμως να το προσπαθήσεις.

Τετάρτη, 24 Αυγούστου 2016

Σόποτ



Τώρα βέβαια εσύ και με το που θ'ακούσεις πού βρισκόμαστε, θα ξινίσεις τα μούτρα σου και θα αρχίσεις τη γκρίνια. Διότι σε ξεύρω πόσο τζαναμπέτης γίνεσαι όταν σε σεργιανάω καλοκαιριάτικα στον δροσερό Βορρά.



Αλλά σήμερις, φαίνεται πως έφερες μαζί σου τη λιακάδα: ο ήλιος λάμπει πάνου από το κεφάλια μας και μπορεί να βρισκόμαστε εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τις λατρεμένες σου παραλίες, αλλά θαρρώ πως δεν θα τη μετανιώσεις ετούτη τη βόλτα. Έλα, θα σε κεράσω και γλυκό!



Είμαστε στην Ανατολική Πομερανία, μία από τις βορειότερες επαρχίες της Πολωνίας. Και πιο συγκεκριμένα στο Σόποτ, μία μικρή παραθαλάσσια πόλη πάνω στη Βαλτική Θάλασσα, κάνα μισάωρο βορειότερα του Γκντανσκ. Και τελοσπάντων αν δεν κατάλαβες ακόμα το γεωγραφικό στίγμα, πάρε μία πυξίδα ή άνοιξε ένα γκουγκλ μαπς.



Ολάκερο το κέντρο του Σόποτ είναι πεζοδρομημένο και χιλιάδες κόσμου βολτάρουν με το κοντό πανταλονάκι τους, το γυαλί ηλίου, το ριχτό πουκαμισάκι και τη διάθεση ρέκλα που ταιριάζει σε αυτές τις εποχές του χρόνου. Διότι μπορεί τριανταοχτάρια να μην χτυπάει εδώ η θερμοκρασία, αλλά για τα δικά μας τα δεδομένα και τα εικοσιοχτάρια μια-χαρά-ζέστη είναι -και ναι, όταν πέσει ο ήλιος θέλεις μπουφανάκι!



Ο κεντρικός δρόμος είναι γιομάτος με εστιατόρια, καφέ, όμορφες μπουτίκ και μαγαζιά με τουριστικά είδη. Η ατμόσφαιρα είναι πολύ χαλαρή και η περατζάδα κινείται μπρος-πίσω ολημερίς και μέχρι αργά το βράδυ. Αλλά μη φανταστείς ενοχλητικές οχλαγωγίες και τον Χολίδη στη διαπασών. Με έναν τρόπο, όλα συμβαίνουν ήρεμα και απλά, με σεβασμό στον συνάνθρωπα και απόλυτη συμμόρφωση στους κανόνες -που άλλωστε ως νοοτροπία χαρακτηρίζει γενικά τους Πολωνούς, στη δημόσια συμπεριφορά τους.



Τί εννοείς πως ζαλίζεσαι; Λέγε αλήθεια, πόσες μπύρες κατέβασες πριν έρθουμε! Τα βλέπεις όλα θεόστραβα και αλλοιωμένα; Α, να σε πάμε σε οφθαλμίατρο. Ή και σε κανέναν τρελογιατρό -πολύ με έχεις ανησυχήσει. Μην σούρθε ντοβρουτζάς; Μην σε πέτυχε ο ίλιγγος; Μην σε έπιασε η παραζάλη; Είσαι και σε επικίνδυνη ηλικία και σε φοβάμαι!



Πτηνό λατρεύει να σε πειράζει! Μην μου στεναχωριέσαι αναγνώστα και καθόλου δεν φταίνε τα μάτια σου: αυτό που βλέπεις είναι το ζαλισμένο σπίτι του Σόποτ. Πρόκειται για μία από τις γουστόζικες ατράξιονς πούχουν σκεφτεί εδώ για να προσελκύσουν το ενδιαφέρον και να σε χωρατέψουν. Κι έτσι απλά κι ωραία με το τίποτα, στήνουν έναν κατιτίς και γίνεται τζέρτζελο.


Και ειλικρινά, αυτό το μπίλντινγκ είναι πολύ μπερδευτικό κι από κοντά. 


Αλλά το Σόποτ είναι πολύ παραπάνω από μερικές εύκολες τουριστικές εξυπνάδες. Είναι μία υπέροχη κωμόπολη με όμορφους δρόμους, χρωματιστά σπίτια και υψηλής αισθητικής δημόσιους χώρους. Πλατείες, καλντερίμια, πεζόδρομους. Και ναι, όλα είναι στην εντέλεια.



Σκουπίδι σπανίως βλέπεις πεταμένο (και μέσα σε λίγες ώρες τόχουμε μαζέψει), παρτέρι αφρόντιστο δεν θα βρεις, τοίχο γραμμένο με την καμία, διαφημιστική αφίσα κολλημένη με τίποτα. Στο έχω ξαναπεί πως η Πολωνία είναι πιο Ευρώπη -με την έννοια της τάξης και της οργάνωσης- και από πολλές κεντροευρωπαϊκές χώρες που ξεύρεις.



Στους μέσα δρόμους, θα συναντήσεις ωραιότατα σπίτια -από αυτά που θάβρισκες στην Ελλάδα, σε μία Κηφισιά και ένα Κεφαλάρι- τα οποία κατοικούνται από χαμογελαστούς και ευγενέστατους Πολωνούς. Που σε καλημερίζουν σαν σε δουν να περνάς έξω από τις αυλές τους και σου χαμογελούν αν κάμεις να τους φωτογραφίσεις.



Αλλά και μέγαρα βλέπεις. Και θηριώδεις εγκαταστάσεις σπα. Με μεγάλα ξενοδοχεία μίας πολύ εκλεπτυσμένης αισθητικής, που σήμερα φιλοξενούν Γερμανούς και Ρώσους τουρίστες.


Που είναι τελοσπάντων και ειρωνεία της ιστορίας. Καθώς αμφότεροι οι δύο λαοί, δεν θάπρεπε κανονικά νάχουν τα μούτρα να εμφανιστούν εδώ. Αφενός, οι Ρώσοι το 1733 και κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Γκντανσκ, πέρασαν από το Σόποτ και μας έκαμαν φλαμπέ (δεν έμεινε τοίχος όρθιος!) και αφετέρου οι Γερμανοί με το που ξέσπασε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, μας προσάρτησαν αυτομάτως στη Γερμανία και απολάμβαναν όλες τις τουριστικές μας υποδομές κατ'αποκλειστικότητα και για πάρτι τους.


Όμως επειδής είμαστε βέρι προκομμένοι άνθρωποι, μεταπολεμικά ξανασιάξαμε την πόλη μας και τις ζωές μας. Με έμφαση στον πολιτισμό και την πνευματική καλλιέργεια. Μία νέα βιβλιοθήκη άνοιξε εδώ, μία πινακοθήκη με έργα Πολωνών ζωγράφων, μία Σχολή Μουσικής. Και σύντομα ένας αέρας καλλιτεχνίας δρόσισε το Σόποτ. Το 1956, διοργανώσαμε το πρώτο φεστιβάλ τζαζ (ένα είδος μουσικής που ήταν ως τότε απαγορευμένο από τα κομμουνιστικά καθεστώτα και σιχαινόταν ο Κουτσούμπας και ο Φίλης) και το 1961, ξεκίνησε εδώ ένας σπουδαίος θεσμός: το Διεθνές Φεστιβάλ Μουσικής του Σόποτ.



Και μπορεί εσύ να ξεύρεις μοναχά τη Γιουροβίζιον, τις Ντάνες και τις Ρουσλάνες, αλλά σε πληροφορώ ότι το δικό μας Φεστιβάλ στο Σόποτ, έχει υπάρξει εξαιρετικά επιτυχημένο και σε πολλές περιπτώσεις απείρως πχιοτικότερο από τη Γιουροβίζιον. Και ντροπή σου που δεν το ξεύρεις, διότι η Ελλάδα τόχει σηκώσει δυο φορές το τιμημένο. Όχι με την Παπαρίζου μη-χειρότερα.



Αλλά με τη Γιοβάννα και το θαυμάσιο "Τι κρίμα!" το 1962. Που σου το έχω εδώ σε μία σπάνια κόπια από ζωντανή εμφάνιση της Γιοβάννας στη Μόσχα.



Πρωτιά και με τη Νάντια Κωνσταντοπούλου και το "Σ'ευχαριστώ καρδιά μου" το 1964. Που κι αν ακόμα το βρίσκεις αφελές (είναι πράγματι!), η σύγκριση με τις σημερινές βαρβαρότητες, το καθιστούν ως και αριστούργημα.


Αλλά δεν σε έφερα εδώ για μουσικές αναδρομές και τελοσπάντων, πτηνό είμαι, όχι ο Γιώργος Παπαστεφάνου. Έχεις άλλωστε δίκιο: παραθαλάσσιο θέρετρο το Σόποτ κι ακόμα γαλάζιο δεν είδαμε. Ε λοιπόν ήρθε η ώρα.


Όχι απλώς θα τη δούμε! Θα την περιπατήσουμε κιόλας. Διότι βλέπεις το Σόποτ έχει να καυχιέται πως διαθέτει την μεγαλύτερη ξύλινη αποβάθρα σ'ολάκερη την Ευρώπη. Και θα στο βεβαιώσω κι εγώ, πως πρόκειται για έναν από τους πιο υπέροχους και ρομάντικ περιπάτους που μπορείς να κάμεις.



Μη μήκος 516 περίπου μέτρων, στο πηγαινέλα της έχεις κάμει ένα χιλιόμετρο. Που σου το συμβουλεύω δηλαδής για να κάψεις καμιά θερμίδα, καθώς προς το τέλος της ανάρτησης, σούχω τάξει γλυκό.



Στα πρώτα μέτρα της, η αποβάθρα στέκει πάνω από την τεράστια αμμώδη παραλία.



Και οφείλεις να δώκεις έμφαση στο "τεράστια", διότι όπως θα διαπιστώσεις -και παρότι είναι πολύς ο κόσμος που βολτάρει, κάθεται ή παίζει το φρίσμπι- σπάνια θα ιδείς συνωστισμό, καθώς η έκταση της παραλίας είναι τόσο μεγάλη που απλώς δεν μπορούμε να τη γιομίσουμε.



Είδες αμέσως θάλασσα και ψάχνεις να βάλεις το μαγιό σου;. Χολντ γιορ χόρσες, αναγνώστα. Εδώ είναι Βαλτική και το νερό είναι μονίμως σε θερμοκρασία ψυγειοκαταψύκτη. Πετάς γιαούρτι και γίνεται φρόουζεν γιόγκαρτ, πετάς τσάι και γίνεται άις-τι, πετάμε εσένα και γίνεσαι χιονάνθρωπας.


Τώρα βέβαια εσύ θα μου πεις πώς είναι γκράντε μιζέρια, Αύγουστο μήνα να καθόμαστε να βλέπουμε τη θάλασσα από την απέξω και να μην μπορούμε να μπούμε. Θα σου απαντήσω πως εδώ η σχέση μας μαζί της είναι διαφορετική. Αποτελεί τη βόλτα μας, τη θέα μας, την παρέα μας και τη δροσιά μας. Από μακριά κι αγαπημένοι.



Είναι άλλωστε μια θάλασσα αλλιώτικη. Πιο σκοτεινή, αλλά μ'ανταύγειες. Πιο ταραγμένη, αλλά με τη δική της γκάμα συναισθημάτων.



Η αποβάθρα του Σόποτ είναι μία υπέροχη κατασκευή. Με καλοφροντισμένο ξύλινο δάπεδο, πεντακάθαρα πάλευκα παγκάκια και ξύλινες κουπαστές για να χαζεύεις τους ορίζοντες.


Εδώ έρχονται και ρεμβάζουν πολλοί κάτοικοι της πόλης. Με το βιβλιαράκι τους, την εφημερίδα τους ή το παρεάκι τους.


Να, όπως η Λουντβίκα από εδώ που διαβάζει την Αυγή και θυμάται τα Σοβιέτ και τις Κομεκόν.



Ή η Ανιέτσκα που ευλογεί την τύχη της που δεν έφυγε μετανάστρια στην Ελλάδα μαζί με την αδελφή της την Μαρτίνα στα μέσα της δεκαετίας του '90, διότι τώρα θα ξεσκάτιζε κάποιο γέρο και θα έμενε σε ημιυπόγειο στην Κυψέλη.



Η αποβάθρα αυτή είναι μία εξαιρετική ευκαιρία. Για ανάσες ησυχίας, για συναισθηματικές αποδράσεις, για βόλτες χέρι με χέρι ή αγκαζέ. Για συζητήσεις, για ονειροπολήσεις, για μοναξιές, για συναντήσεις.



Κι είναι και μία διέξοδος. Της πόλης προς το φυσικό της σύνορο, τη θάλασσα. Όλο το Σόποτ καταλήγει εδώ κι ακόμα κι αν δεν τόχες εξαρχής σκοπό, με έναν τρόπο βρίσκεσαι πάνου στην αποβάθρα και περιπατείς προς στην άκρη της.


Ε με ξεύρεις: δεν μπορώ να κρατηθώ. Στο ράμφος μου τόχω, να μην το πω; Ότι αυτό που κοιτάμε και περπατάμε και θαυμάζουμε, είναι το Φάληρο όπως θάπρεπε νάναι. Η Αρετσού στη Θεσσαλονίκη. Η Πάτρα, το Ηράκλειο Κρήτης, ο Βόλος, η Αλεξανδρούπολη. Η Γλυφάδα, ο Πειραιάς.


Οι δικές μας οι παραθαλάσσιες πόλεις που κάμουν ό,τι μπορούν για να μποϊκοτάρουν τη σχέση σου με τη θάλασσα. Που παρότι την έχουν δίπλα τους, δεν μπορούν να σκεφτούν ούτε το απλούστερο πράγμα στον κόσμο, που είναι ν'απλώσουν ένα χέρι και να την αγγίξουν. Να επιτρέψουν στους κατοίκους τους να περιπατήσουν πάνω της και να την απολαύσουν όχι μόνο θεωρητικά, αλλά και εντελώς πρακτικά.


Μια θάλασσα που είναι εξ ορισμού πιο γαλάζια και πιο ανοιχτόκαρδη από τη Βαλτική. Και που σου προσφέρεται για πολύ περισσότερες μέρες λιακάδας κατά τη διάρκεια της χρονιάς από ετούτη την πιο δύσκολη και σκοτεινή θάλασσα του Βορρά.



Αλλά θα μου πεις, και να υπήρχε μία τέτοια περατζάδα ή μία αντίστοιχη αποβάθρα, θα την είχαμε στα σίγουρα σπάσει, θα είχαμε γράψει συνθήματα στα παγκάκια της, θα είχαμε πετάξει αποτσίγαρα και κοκακόλες στο βυθό της.



Είναι οι κάτοικοι του Σόποτ πιο πολιτισμένοι από εμάς; Λυπάμαι που θα στο πω και θα σε στεναχωρήσω, αλλά είναι εξαιρετικά πιο πολιτισμένοι από εμάς. Και πιο συνετοί στον τρόπο που οργανώνουν και διαχειρίζονται τους δημόσιους χώρους τους: η πρόσβαση στην αποβάθρα προϋποθέτει ένα μικρό, συμβολικό αντίτιμο προκειμένου να καλύπτονται τα έξοδα συντήρησής της και βεβαίως, υπάρχει συνεχής έλεγχος και επιτήρηση ώστε να μην μπορεί ο νεάντερνταλ επισκέπτης να βγάλει εδώ την καφρίλα του. Έτσι λειτουργούν τα πράγματα στις σοβαρές κοινωνίες. Έτσι ομορφαίνουν τις ζωές και τις καθημερινότητές τους αυτοί που δεν τους χαρίζεται η ανοιχτοσύνη, αλλά που τη διεκδικούν και την επιτυγχάνουν.


Τέλος ηθικοπλαστικής παρένθεσης, συνεχίζουμε τη βόλτα μας. Ο ήλιος είναι παράδοξα δυνατός αυτή την εποχή του χρόνου εδώ και δεν είναι δύσκολο να μαυρίσεις και να μας το παίζεις εξώτικ.



Γι'αυτό το λόγο διαθέτουμε άλλωστε και ειδικές καρέκλες, πολυθρόνες και ξαπλώστρες, ώστε να χυθείς απάνου τους και να το φχαριστηθείς.



Επίσης, διαθέτουμε ωραιότατη μαρίνα νάρθεις να δέσεις το σκάφος σου και να μας το παίζεις τρέντις. Ναι, έχουμε φροντίσει για τα πάντα, μπορείς να μας θαυμάσεις και να μας ζηλέψεις όσο θέλεις.


Ωραίες οι βόλτες, ωραιότατες οι λιακάδες, αλλά το καλύτερο στο φυλάω για επιδόρπιο.


Εδώ στην Πολωνία, υπάρχει ένα πράμα που το λέμε "γκόφρι". Είναι το πιο διαδεδομένο γλυκό που μπορεί ν'απολαύσει κανείς "στο χέρι" και θα βρεις κάμποσα μαγαζιά να το πουλάνε. Έλα να στηθούμε στην ουρά, αυτό πρέπει οπωσδήποτε να το δοκιμάσεις.


Όχι πες! Δεν είναι ζούπερ γουάου; Δεν νιώθεις ήδη κύματα ευτυχίας να χορεύουνε στον ουρανίσκο σου και χερουβείμ να παίζουν άρπες; Το γκόφρι είναι η πολωνική βάφλα. Μόνο που είναι δέκα φορές καλύτερη από τις βάφλες που ξεύρεις.


Τραγανή βάση, απολαυστική σαντιγί και ολόφρεσκιες φράουλες που λιώνουν στο στόμα. Είναι από τις περιπτώσεις που το γλυκό αξίζει με το παραπάνω τις θερμίδες του. Κι αν πασαλείβεσαι ολόκληρος στην προσπάθειά σου να το δαγκώσεις, καθόλου δεν σε νοιάζει.


Καταλαβαίνεις ότι πτηνό με αυτοθυσία συγκρατήθηκε για να στο φωτογραφίσει από όλες τις γωνίες λήψης, πριν πέσει τ'ανάσκελα από την ηδονιστική γλύκα και μπουκωθεί με τις σαντιγές και τις φράουλες. Ε κάπου εδώ σε αφήνω, για να σου μείνει μία γλυκιά γεύση από τη βόλτα και να μας ξανάρθεις.


Λιγώθηκες ή πάμε δεύτερη γύρα;